مصطفى النوراني الاردبيلي
281
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
تركيبات شيميايى : داراى ماده ماروبين و استرول و يك سسكىترپن است . يك ماده تلخ و اسانس روغنى فرّار نيز در آن وجود دارد . خواص - كاربرد : بهعنوان تونيك تلخ و نرم كننده سينه ، مدرّ ، بادشكن و داروى مفيد سرماخوردگى ، سرفه و ناراحتىهاى ريوى استفاده مىشود . از نظر طبيعت گرم و خشك است و باز كننده گرفتگىهاى كبد و طحال است و اثر ضد سم دارد ، ضماد آن براى تحليل ورم نافع است . « 1 » صيدنه مشخصات : ساقه زيرزمينى يا بيخ گياهى است كه در بازار دارويى ايران به نام « اگِر تركى » و « اگَر تركى » و « اگير تركى » و « اكسير تركى » ( صيدنه ) آورده شده است . گياهى است چند ساله علفى داراى ساقه زيرزمينى با بيخ ضخيم مفصل دار و گرهدار كه ريشكها به آن اتصال دارند و خوشبو مىباشد . شاخه گلدهنده آن در قسمت پايين سه وجهى است . برگهاى آن متناوب ، دراز ، موجدار شبيه برگ زنبق و گلها زرد رنگ و شبيه گل زنبق است . تركيبات شيميايى : در ساقه زيرزمينى گياه گلوكوزيدى به نام آكورين و يك آلكالوئيد و مقدارى اسانس به رنگ زرد و معطّر وجود دارد . از ساقه زيرزمينى خشك آن در حدود 5 / 3 - 5 / 1 درصد اسانس معطّر زرد رنگى گرفته مىشود .
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 56 .